آمار صنعت قند

نخستین گام برای بهینه‌سازی کارخانه‌های قند ایران، ارائه صحیح آمار و اطلاعات کارخانجات قند ایران است. چه بسا اگر این آمار با علم مطابقت نکند، پیدا کردن نقاط ضعف و ترمیم و بهینه‌سازی آن ممکن نیست. بهتر است از آمار و اطلاعات موجود در این صنعت شروع کنیم.

همان‌طور که از آمار دیده می‌شود، اگر متوسط چغندر تولیدی را سالیانه ۶ میلیون تن در نظر بگیریم و افت متوسط چغندر در عیارسنج کارخانجات را حدود ۵٪ تخمین بزنیم، سالیانه فقط در کشت چغتدر در کشور حدود ۲۵۰ هزار تن خاک زارعی را از زیر خاک‌گیر دستگاه تخلیه از دست می‌دهیم. این خاک به‌صورت کوپه‌هایی در کنار جاده توسط کامیون‌ها تخلیه می‌شود که خد عاملی است برای تخریب محیط زیست. این خاک مرغوبی است که گواه آن، مشخصات نمونهٔ آزمایش‌شده از این خاک است: حدود ۲۵۰۰ تن کربن آلی, حدود ۲۵۰ تن ازت کل و حدود ۵٫۱ تن فسفر قابل جذب ۱۵۹ تن پتاس قابل جذب.

این مقدار املاح بدون در نظر گرفتن ریشه‌های باریک چغندر است که همراه این خاک خارج می‌گردد و حاوی مقدار زیادی مواد معدنی و مفید است. این خاک‌ها در مزرعه مقدار زیادی ازت آزاد می‌کنند. حدود ۲٪ چغندر هم از شست‌وشوی چغندر از سیلو و لاور چغندر وارد حوضچهٔ ترسیب یا دکانتور کارخانجات می‌شود که بعد از خشک‌شدن به مقدار خاک‌های زارعی خارج شده از مزارع افزوده می‌شود. این خاک‌ها می‌توانند در کارخانجات ذخیره و بعد از عملیات حرارتی که باعث از بین رفتن میکروارگانیسم‌ها می‌شود، دوباره به میزان ۲ و ۴ و ۶ سانتیمتر به مزرعه برگردانده شود. اطلاعات بیشتر از طریق سایت bstopsoil می‌توان کسب کرد.

برگ چغندر حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد وزن ریشه چغندر است. معمولا هر ریشه در عمر خود ۳۰ برگ تولید می‌کند. مادهٔ خشک آن حدود ۸٫۳۱٪ است که شامل این ترکیبات است:

با توجه به میزان چغندر تولیدی ایران، اهمیت برگ چغندر در تغذیه دام چه به‌صورت مستقیم و چه به‌همراه ملاس، قابل توجه است. همچنین استفاده از برگ به عنوان کود سبز و برگرداندن آن به زمین نیز متداول است.

اکثر کارخانجات قند و شکر فضای باز زیادی دارند که به  تأسیسات یا همان سیستم آب و فاضلاب، استخر، سیلو و انبار اختصاص می‌یابد. یکی از راهکارهای استفاده بهینه از چنین فضا و امکاناتی این است که در کنار تولید قند و شکر به محصولات جانبی نیز فکر کنیم. مثلا از این  امکانات می‌توانند برای پرورش  ماهیان  گرم آبی و سرد آبی استفاده کنند. سپس می‌توان از آن آب استخرهای پرورش برای استفاده در خط تولید استفاده کرد و سپس با عبور از سیستم فاضلاب برای بخش کشاورزی و سیستم‌های گلخانه‌ای استفاده می‌شود.

اما قبل از تولید محصولات جانبی باید اطلاعات و آماری از ارزش حجم تولید کارخانجات و در ادامه از حجم ضایعات آن‌ها داشته باشیم تا متوجه شویم که تلاش برای تولید محصولات جانبی صنعت قند می‌تواند ارزش افزودهٔ خوبی ایجاد کند. در بخش تولید با ایجاد محصولات متنوع چه در بخش تولید اصلی شکر و چه در بخش تولیدات فرعی می‌توان گام‌های مهمی در جهت کاهش قیمت تمام شدهٔ محصولات و ایجاد ارزش افزودهٔ بیشتر برداشت که این کار امکان رقابت با محصولات خارجی را فرهم می‌آورد. کافی‌ست نگاهی به ظرفیت کارخانجات قند ایران بیندازیم تا متوجه سرمایهٔ عظیم بلااستفاده در این کارخانه‌ها شویم.

به عنوان مثال می‌توان از تفالهٔ چغندر بعد از پرس چه به‌صورت تفالهٔ تر دو نم  و چه به‌صورت تقالهٔ خشک فشنگی و یا قالبی همراه ملاس در تغذیهٔ دام استفاده کرد. تقریبا تمام کارخانجات کشور تمام تفاله‌های تولیدی را چه به‌صورت تر یا خشک به فروش می‌رسانند. ولی از این تفاله می‌توان فیبرکس با ارزش افزودهٔ بیشتر تهیه کرد که در صنایع دارویی و غذایی مورد مصرف دارد. همچنین از آن می‌توان در تولید قارچ‌های رنگین با ارزش افزودهٔ باز هم بیشتری برای صنایع غذایی استفاده کرد.

از آشغال‌گیر، علف‌گیر و ورودی به فاضلاب نیز برای تولید  بیوکمپوست و ورمی کمپوست می‌توان استفاده کرد. از گِل های کربناته در کارخانجات قند ایران نیز می‌توان در تهیه کودهای کلسیم، منیزیوم، در خوراک دام و طیور و در تولید صنعتی کربنات کلسیم، کربنات کلسیم رسوبی با روکش کربن، آب، گاز CO2 و آهک هیدراته استفاده کرد. حتی از سیستم کربناته کارخانه و سیستم کوره آهک و سیستم فیلتراسیون کارخانجات می‌توان برای تولید کربنات کلسیم با خلوص بالا استفاده کرد.

با کلیک روی دکمه‌های زیر می‌توانید آمار مهم صنعت قند ایران را به‌صورت نمودار یا داده‌های اکسل دانلود نمایید.